«سلام، جواد اسکندری هستم؛ مدرس و مربی فن بیان و سخنرانی. باز هم با یک فایل صوتی دیگه از سری فایلهای آموزش سخنرانی و فن بیان با شمام و [در] این فایل صوتی میخوام راجع به موضوع صدا و البته مبحث «آرتیکولاسیون» صحبت کنم.
1.آرتیکولاسیون صدا چیه؟
میدونید آرتیکولاسیون صدا چیه؟ اصلاً تا حالا شده این واژه رو بشنوید که آرتیکولاسیون به چی میگن؟ چقدر میتونه به صدای ما کمک کنه و چطور میتونیم از موضوع آرتیکولاسیون کمک بگیریم تا صدای بهتری داشته باشیم؟
اگر واژه آرتیکولاسیون رو در دیکشنری نگاه کنیم، مفهومش به این شکله:
یعنی مجموعهای از اجزای کوچیکی که کنار هم قرار میگیرن و یه چیزی رو تشکیل میدن. حالا این آرتیکولاسیون رو ما مثلاً میتونیم در مورد آرتیکولاسیون اسکلت بدنمون در نظر بگیریم که تکتک اجزای استخونها کنار هم قرار میگیرن؛ میشن فرض کنید کف دست. کف دست بعد وصل میشه به ساعد، ساعد میشه بازو و همه اینها میشه دست. یعنی مجموعهای از اجزای کوچیک که آرتیکولاسیون بدن یا آرتیکولاسیون اسکلت ما رو تشکیل میده.
خب حالا همینو بیایم توی فن بیان پیاده کنیم. آرتیکولاسیون صدای فن بیان چیه؟ آرتیکولاسیون صدای فن بیان به فرایند تولید و شکل دادن به صدا توی دهان و بینیمون، توسط عضلات آرتیکولاتوری یا سیستم تولید صوت اطلاق میشه. در واقع شما با آرتیکولاسیون میتونید با حرکت دادن عضلات دهانتون، لبها، زبان و اندام گفتاریتون یک صدا رو تولید کنید. اون صدا یا یک «واج» که تشکیل میشه یا یک «حرف» که تشکیل میشه، کنار هم قرار میگیره، میشه «کلمه»، کلمات رو ما کنار هم قرار میدیم، میشن یک «جمله» و جملات رو وقتی پشت سر هم قرار میدیم، ما میتونیم حرف بزنیم.
مسئله اساسی که اینجا توی آرتیکولاسیون صدا وجود داره، موضوع تلفظها و استفاده درست از صدامونه تا واژهها به خوبی بیان بشن؛ تا بتونیم فن بیان خوب و تلفظ درستی داشته باشیم. یه مثال براتون میزنم تا متوجه بشید که آرتیکولاسیون چقدر مهمه. همین الان این کاری که میگمو انجام بدید: کلمه «پنالتی» یا «پنالت» رو بدون اینکه لبهاتون به هم بخوره بگید «پنالت». «هنالت» میشه، «هنالت»! میبینید؟ یا مثلاً کلمه «فواید»، جمع فایدهها؛ بدون اینکه دندون بالاییتون پشت لب پایینتون قرار بگیره، بگید «فواید». «هواید»! دیدین؟ یعنی شما از آرتیکولاسیون بیانیتون نمیتونید خوب استفاده کنید یا خوب ازش بهره نمیگیرید و حروفتون ناقص میمونه.
هر صدایی به وسیله تعامل بین قسمتهای مختلف دهان و بینی که شکل میگیره، اگر عضلاتش خوب تقویت نشن یا حتی آسیب دیده باشن، یا عادتهای گفتاری که داریم اگر نتونیم ازشون خوب استفاده کنیم، تلفظمون ناقص میشه. چند تا موضوع؛ مثلاً اگر بین دندونهاتون فاصله باشه، مخصوصاً بین دندونهای جلوتون، وقتی شما میخواید حرف «سین» رو ادا کنید، «سین» چون هوا از بین دو تا دندوناتون عبور میکنه، «سین» زیبایی خودش رو از دست میده. اونایی که دندون مصنوعی میذارن دیدید؟ تا یه مدتی بخوان اُخت بشن با دندون مصنوعی، خیلی جالب نمیتونن حرف بزنن یا حتی بعد از اینکه دندون مصنوعی میذارن هم حرف زدنشون خیلی زیبا و شکیل و خوشگل نیست؛ اونم به خاطر اینه که همین آرتیکولاسیون بیانیشون به هم میخوره.
2.اهمیت تلفظ صحیح در بیان
ما برای اینکه یه آرتیکولاسیون خوب داشته باشیم، باید یه سری مهارتها رو یاد بگیریم. اول تلفظهاست؛ تلفظ صحیح حروف. که خیلیا رو دیدم که نمیتونن حروف رو دقیق و صحیح بیان کنن. مثلاً مثل حرف «سین». خیلیا وقتی میخوان بگن «سین»، زبونشونو میذارن بین دو تا دندونشون و میگن «سین» (نوکزبانی). سلام، چطوری؟ خب یا ما میگیم سلام، چطوری؟ یا مثلاً هوا رو از کنار لپشون خارج میکنن و میگن «سلام» (شُل). این همون زیبایی بیان رو کاهش میده چون آرتیکولاسیون تلفظی خوبی نداریم.
یا تنظیم رزونانس صداست؛ یعنی پایداری خروج اکسیژن یا پایداری ثبات صدا، پایداری و ثبات لرزش حنجرهها. شاید کسی ممکنه دچار یه بیماری باشه و حنجرهش لرزش بالایی داشته باشه یا صدای ضعیفی داشته باشه که اکثراً هم یک اشکالی که در فن بیان وجود داره، ما صدای خیلی پایینی داریم. باید صدامونو تقویت کنیم تا بتونیم از این آرتیکولاسیون صدا به نحو احسن ازش استفاده بکنیم.
تنظیم جریان هوا هم بخشی از آرتیکولاسیونه که تمرینهای تقویت تنفس بخشی از این مسئله رو میتونه حل بکنه و باعث بشه که ما نفسهای پایداری داشته باشیم و صدامون از یک ثبات برخوردار باشه. و همینطور «تحکم» در تولید صداست یا در تلفظها؛ تلفظهایی که داریم بیحال نباشه. که حروفی که میخوایم بیان کنیم آخراشو نجوییم، کامل بیان کنیم. همه اینها برمیگرده به همین آرتیکولاسیون و استفاده از موقعیت یا دستگاه بیانی و کلامیمون تا ازش استفاده کنیم.
اگه عضلات گفتاری خوب تقویت نشن، کلماتت جویده و ناقص شنیده میشن.مسئلهی اساسی توی فن بیان، استفادهی درست از دندونها، لبها و زبانه.
اما از آرتیکولاسیون صدا بیشتر کسایی استفاده میکنن که میخوان خیلی حرفهای باشن. خوانندهها، بازیگران، سخنرانان موفق یا حتی افرادی که حساس هستند روی بیانشون. باید روی آرتیکولاسیون بیانیشون کار کنن تا تلفظهای درست، استحکام بیانی خوب و صدای عالی رو ارائه بدن تا یه بیان خیلی خوشگل و زیبا و قشنگ داشته باشن.
3.سه تمرین برای تقویت آرتیکولاسیون صدا
من میخوام ۳ تا تمرین بهتون بدم که به آرتیکولاسیون بیانیتون کمک میکنه و شما میتونید با انجام اونها ورزش بدید اندام گویاییتون رو و ازش استفاده کنید تا در بلندمدت اندام گفتاریتون شکل آرتیکولاسیون صدا رو به خوبی ازش بهره ببره.
3.1.تمرین مخصوص لب ها
یه تمرین مخصوص لبهاست. این کلماتی که میگمو پشت سر هم تکرار کنید تا زمانی که احساس خستگی کردید در عضلات لبهاتون. کلمات: «مومی، مومیایی، مومیوند، موسیوند، موسیقی، مام». این کلمات رو یه جا یادداشت کنید، قشنگ و بارها تکرار کنید تا زمانی که احساس درد کردید روی عضلات لب و لبهاتون. این تمرینو رها کنید؛ خیلی تمرینو انجام ندید که بعداً سردرد بگیرید. سعی کنید روزانه هر وقت که بیکار هستید از این تمرین استفاده کنید تا باعث تقویت لبها بشید و حروفی مثل «ف» و «و» رو به خوبی ادا کنید.
۶ تمرین طلایی برای درمان قطعی صدای تو دماغی و افزایش رزونانس صدا
3.2.تمرین با حروف الفبا
یه تمرین دیگه برمیگرده به اینکه حروف الفبا: «الف، ب، پ، ت…» همینجوری تا انتها رو با اولاً صداهای کوتاه «اَ، اِ، اُ» و صداهای بلند «آ، او، ای» تکرار کنید و بکشید. مثلاً بگید: «اَ، اِ، اُ، آ، او، ای»؛ «بَ، بِ، بُ، با، بو، بی»؛ «پَ، پِ، پُ، پا، پو، پی». دیدین؟ دونهدونه این حروف رو بیاین تلفظ کنید با دهان باز، قشنگ کامل، طوری ادا کنید که دقت کنید به تلفظ صحیح و درست.
چون بخشی از این تلفظهای نادرست ما برمیگرده به حافظه شنیداریمون. ما اونقدر اشتباه تلفظ کردیم که الان نمیتونیم آرتیکولاسیون بیانیمون رو درست کنیم و باید با این تمرین برسیم به یک عادت پایدار و استفاده کنیم درست از حروف؛ تلفظشون رو اونوقت کنار هم بچینیم بشه یک کلمه، کلمات بشه جمله و خوشگل و زیبا صحبت کنیم.
اگرم دیدید هر حرفی رو اشکال دارید توی تلفظش، یه جستوجوی مختصر بزنید تو اینترنت بهتون میگه که مثلاً زبانتون رو باید کجا قرار بدید برای تلفظ حرف «سین» مثلاً، یا هر حرف دیگهای و از روی اون تمرین کنید و یاد بگیرید که چطور باید یک حرف تشکیل بشه.
3.3.مشدد خوانی
و تمرین پایانی که میخوام بهتون بدم برای آرتیکولاسیون صدا، «مشددخوانی» یا «با تشدید بیان کردنه». هر چیزی که دوست دارید رو توی ذهنتون بیارید و با تشدید بخونید یا با تشدید بیان کنید. مثلاً من میخوام بگم: «سلام، چطوری؟» میگم: «سلّام، چطّوری؟» یه جوری که تمام عضلات صورتتون و بیانتون رو درگیر کنید و حتماً توجه داشته باشید که کجاها به چه شکل حروف تشکیل میشه. خیلی مهمه چون ما فقط نمیخوایم رفع تکلیف کنیم و یه چیزی رو بخونیم و بریم؛ نه. ما باید به عمق انجام اون تمرین هم توجه داشته باشیم که حروف چهجوری تشکیل میشه، آیا اشکالی در بیانمون هست یا نیست و با انجام آرتیکولاسیون صدا بتونیم تلفظ خوشگل و قشنگی داشته باشیم.
امیدوارم که این فایل صوتی هم مورد توجهتون قرار گرفته باشه. با این ۳ تا تمرینی که بهتون دادم و با تکرار و اقدام و عمل کردن، به یک پایداری نسبی برسید در آرتیکولاسیون بیانی و به خوبی از این اندام گفتاری و گویایی که خدای بزرگ و مهربان در اختیار ما قرار داده به نحو احسن استفاده کنید. خیلی دوستون دارم، مراقب خودتون باشید.»
دیدگاهتان را بنویسید